Eigarskap er viktig. I ein sektor prega både av børs og katedral er det kanskje endå viktigare. Difor har Amediastiftelsen sitt kjøp av forlagshuset Aschehoug fått stor merksemd.

Dei private aksjonærane har gjennomført ein auksjon mellom aktuelle kjøparar og har truleg fått full pris. Dei er no ute, og det interessante spørsmålet no er ikkje prisen, men kva eigarskapet betyr for Aschehoug vidare.

Aschehoug går frå eit konsentrert, men lite likvid eigarskap, til éin eigar.

Aksel Mjøs

Sett frå eit styrings- og eigarperspektiv er fleire moment viktige. Aschehoug går frå eit konsentrert, men lite likvid eigarskap, til éin eigar. Selskapet har lenge vore rekna som eit familieselskap. No blir det eigd fullt ut av Amediastiftelsen. Nokre meiner at norsk eigarskap er viktig, men som indirekte medeigar i verdas største utanlandske aksjonær så ser eg bort frå dette.

Amediastiftelsen har førebels sagt lite om kva mål dei har med eigarskapet og kven dei vel til styret, utover at forlaget skal drivast lønsamt. Det skulle berre mangle; ei stifting må forvalte ressursane sine slik at føremålet blir oppfylt, og det dei eig skal etter deira vedtekter drivast på «forretningsmessig grunnlag».

Familieeigde selskap kan gi langsiktigheit og sterk eigaridentitet sidan familien ofte har mesteparten av si formue innelåst i selskapet. Men dei er og sårbare ved generasjonsskifte.

Men dei er og sårbare ved generasjonsskifte.

Aksel Mjøs

Dersom styre og leiing i for stor grad blir valde ut frå familiære band, og ikkje først og fremst ut frå relevant kompetanse, er det utfordrande for selskapet. Utan å kommentere Nygaard-familien spesielt, er poenget at eigarskifte i familieselskap ofte inneber ein ekstra risiko. Denne risikoen blir mindre med stiftingseige, fordi stiftinga i prinsippet er ein permanent struktur som normalt ikkje skaper brå styringsmessige sjokk.

Samtidig er ei stifting, og difor eit selskap eig av ei stifting, særleg avhengig av korleis styret vert vald og kven som sit i styret. Amediastiftelsen sjølv har styret i Sparebankstiftelsen DNB som generalforsamling og dei vel deira styre. Styret i Sparebankstiftelsen DNB på si side er vald av kundar i DNB bank ASA, Oslo bystyre og fylkestinga på Austlandet, etter ein litt uklar modell.

Resultatet er at styringa av forlaget Aschehoug skjer via tre-fire styringsnivå, og ingen av dei involverte enkeltpersonane har direkte økonomisk interesse av kor godt forlaget går. Heldigvis er vi drivne av andre verdiar enn eiga lommebok, ikkje minst det å få vera med å skapa samfunnsnytte, men dei personlege økonomiske incentiva er ikkje der. Eg har likevel tillit til at Amediastiftelsen greier å setja saman eit sterkt styre for Aschehoug som rekrutterer den beste leiinga, nettopp for å sikra lønsemda.

Stiftingseige gir samstundes utvida handlingsrom. Amediastiftelsen kan setja saman eit samla styre for Aschehoug med vekt på forretningsmessig kompetanse og erfaring frå forlagsdrift, internasjonal verksemd, kulturleiing og andre kvalitetar som best kan utvikla forlaget.

Eit privateigd selskap vil ofte heller enda opp med eit styre som balanserer ulike eigargrupper og ikkje samla kompetansebehov.

Aksel Mjøs

Eit privateigd selskap vil ofte heller enda opp med eit styre som balanserer ulike eigargrupper og ikkje samla kompetansebehov.

Både familieeige og stiftingseige kan likevel gi meir avgrensa tilgang på ny kapital enn børsnotering eller eigarskap frå profesjonelle eigarfond. Ved stiftingseige må stiftinga sjølv stille kapital til rådvelde eller akseptere utvatning dersom nye investorar skal inn.

Stiftingseige utfordrar styringsstruktur og kapitaltilgang, også for Aschehoug.

For forlaget Aschehoug framover handlar eigarskap, styring og kapital difor ikkje berre om drift og ekspansjon, men om beredskap og evna til å møte kriser, investere i omstilling og ta strategiske grep når det trengs.

Innlegget var først publisert i Dagens Næringsliv 7. september 2026. 

• Del på Facebook
• Del på Twitter
• Del på LinkedIn
• Del med e-post